آیه اکمال


 الْيَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دينَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْکُمْ نِعْمَتي‏ وَ رَضيتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ ديناً

امروز ، دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان آیین ( جاودان ) شما پذیرفتم

سوره مائده آیه 3





در رابطه با آياتي که پيرامون غدير نازل شده است، يکي از اين آيات، آيه ابلاغ بود که آيه 67 سوره مائده است که مي‌فرمايد:

يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ.



يکي ديگر از آيات، آيه اکمال است که مي‌فرمايد:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا.

سوره مائده آيه 3

که اين الف و لام اليوم مشخص است که يک روز مشخصي را در نظر دارد.

در اينجا سه ويژگي آورده است:


1-           امروز دين شما کامل شد؛

2-           نعمت‌ها تمام شد؛

3-          اسلام به عنوان يک دين جاودانه ، مورد رضایت خداي عالم قرار گرفت.



خطیب بغدادي با سند صحيح از ابو هريره نقل مي‌کند:

روى الخطيب بسند صحيح عن أبي هريرة، قال: من صام يوم ثمان عشرة من ذي الحجة كتب له صيام ستين شهرا وهو يوم غدير خم لما أخذ النبي صلى الله عليه وسلم بيد علي بن أبي طالب فقال ألست ولي المؤمنين قالوا بلى يا رسول الله قال من كنت مولاه فعلي مولاه فقال عمر بن الخطاب بخ بخ لك يا بن أبي طالب أصبحت مولاي ومولى كل مسلم فأنز الله اليوم أكملت لكم دينكم.

تاريخ بغداد، ج 8، ص 289

پيغمبر فرمود: هر کس روز 18 ذي الحجه روزه بگيرد، خدا پاداش 60 ماه روزه به او مي‌دهد و اين 18 ذي الحجه روز غدير خم است که پيغمبر اکرم دست اميرالمؤمنين را گرفت و فرمود: آيا من ولي امر مؤمنين نيستم؟ گفتند: بله، بعد فرمود: هر که من مولاي او هستم، علي مولاي اوست.

خليفه دوم آمد و به اميرالمؤمنين تبريک گفت و خداوند آيه اکمال دین را نازل کرد.


يعقوبي تاريخ نويس معروف اهل سنت مي نويسد :

وقد قيل إنّ آخر ما نزل عليه « اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتى ورضيت لكم الاسلام ديناً »  وهي الروايةالصحيحة الثابتة الصريحة وكان نزولها يوم النفر على أمير المؤمنين علي بن أبي طالب صلوات اللّه عليه بغدير خم.

تاريخ اليعقوبى ،  ج ، ص430 .

وگفته شده است كه آخرين آبه اي كه بر رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم نازل شده است آيه" اليوم أكملت لكمدينكم وأتممت عليكم نعمتى ورضيت لكم الاسلام دينا " بوده است  واين همان روايت صحيح است ونزول آن در روز كوچ ( در مكه) در مورد امير مومنان علي بن ابي طالب بوده است در غدير خمً

و در جاي ديگر مي گويد

ولما كان يوم النفر دخل البيت ، فودع ونزل عليه : ( اليوم أكملت لكم دينكم ، وأتممت عليكم نعمتي ، ورضيت لكم الاسلامدينا ) .

وخرج ليلا منصرفا إلى المدينة ، فصار إلى موضع بالقرب من الجحفة يقال له : غدير خم ، لثماني عشرة ليلة خلت من ذيالحجة ، وقام خطيبا وأخذ بيد علي بن أبي طالب فقال : «ألست أولى بالمؤمنين من أنفسهم ؟ قالوا : بلى يا رسول الله ! قال : فمنكنت مولاه ، فعلي مولاه ، اللهم وال من والاه وعاد من عاداه . ثم قال : أيها الناس أني فرطكم وأنتم واردي على الحوض ، وإنيسائلكم ، حين تردون علي ، عن الثقلين فانظروا كيف تخلفوني فيهما . وقالوا : وما الثقلان يا رسول الله ؟ قال : الثقل الأكبر كتاب اللهسبب طرفه بيد الله وطرف بأيديكم ، فاستمسكوا به ولا تضلوا ، ولا تبدلوا ، وعترتي أهل بيتي .

تاريخ اليعقوبي ، ج 2، ص 112 .

روزي که رسول خدا (ص) قصد بيرون آمدن از مکه را داشت وارد خانه خداشد وبا خانه وداع نمود اين آيه نازل شد: امروز دين را برشما کامل ونعمتم را تمام نمودم واسلام را دين شما قراردادم،

رسول شبانه به طرف مدينه حرکت کرد، دربين راه ودر روز هيجدهم ذي حجه به مکاني نزديک جحفه به نام غدير خم رسيد

درهمان روز ودرهمان سرزمين رسول خدا(ص) براي مردم خطبه خواند ودر بين خطبه دست علي را گرفت وفرمود: آيا من بر مومنان برتر ازجانشان نيستم همه گفتند: آري اين چنين است ، فرمود: هرکس من مولي ورهبر وسرپرست او هستم علي نيز براو مولي ورهبر است،

خدايا دوست بدار آنکه علي را دوست بدارد ودشمن بدار آنکه علي را دشمن بدارد، سپس فرمود: اي مردم کنار حوض کوثر بر من وارد مي شويد ازشما در باره دو يادگار وگوهر گرانبها سوال خواهم کرد پس مواظب باشيد حق آندو را محترم داريد، پرسيدند : آندو گوهر چيست؟ فرمود : کتاب خدا قرآن که يک طرفش در دست خدا وطرف ديگرش در دست شماست، پس به آن چنگ زنيد تاگمراه نشويد ودر آن دست نبريد، و يادگار وگوهر دوم خاندان وعترت من هستند،


جالب است که ابن تيميه مي‌گويد: هر کسي بگويد: سوره مائده در عيد غدير نازل شده است، دروغگو است و افتراء بسته است.

ما از تاريخ خطيب بغدادي با سند صحيح آورديم که ابو هريره از پيغمبر اکرم نقل مي‌کند: اين در غدير خم نازل شده است. پس از ديدگاه آقاي ابن تيميه، ابو هريره فاسد و کاذب و مفتر است.



به جز روایت فوق که خطیب بغدادی با سند کاملا صحیح نقل کرده است شايد بيش از 30 مورد از بزرگان اهل سنت اين قضيه را نقل کرده‌اند.


ما به چند تا از آدرس های این روایت در کتب اهل سنت اشاره میکنیم


مناقب علي بن أبي طالب (ع) وما نزل من القرآن في علي (ع) - أحمد بن موسى ابن مردويه الأصفهاني - ص 231


منهاج السنة النبوية، ج 7، ص 52 و تاريخ دمشق، ج42، ص237


مناقب علي بن أبي طالب ( ع ) - ابن المغازلي - ص 37


الأنساب - السمعاني - ج 2، ص 137


مناقب علي بن أبي طالب ( ع ) - ابن المغازلي - ص 11



این آیه بیانگر این حقیقت است که در روز غدیر خم دین اسلام کامل شد و نعمت بر مسلمانان کامل گردید (أَتْمَمْتُ عَلَيْکُمْ نِعْمَتي)‏ و جالب این که در سوره حمد که شیعه و اهل سنت حداقل روزی پنج بار در نماز میخوانند گفته میشود:


اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ ؛ صِراطَ الَّذينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لاَ الضَّالِّينَ

ما را به راه راست هدایت کن ... راه کسانی که آنان را مشمول نعمت خود ساختی نه کسانی که بر آنان غضب کرده ای و نه گمراهان.


قضاوت با قلب های حق پذیر